En ik werd die ik was gebleven

En ik werd die ik was gebleven

En ik werd. Wie werd ik? Uiteindelijk werd ik, wie ik was gebleven. Gebleven na alle ervaringen. Na alle dingen die je hebt meegemaakt. Mooie ervaringen, moeilijkheden, treurige ervaringen. Uiteindelijk thuis bij jezelf. De ervaringen waren een omweg naar het doel: thuiskomen. Je was er altijd al maar je wist het niet. Je dacht dat je iemand anders was, dat je op weg was naar iets anders. Naar iemand anders. Naar een beeld van jezelf dat je misschien je had voorgesteld. Waar je af en toe over droomde, naar verlangde. Een droombeeld. Een wensbeeld. Maar de werkelijkheid haalt je in en dat is niet erg. Nu weet je (eindelijk) wie je bent. Thuis bij jezelf.

En ik werd die ik was gebleven

Het is een strofe uit Martinus Nijhoffs gedicht ‘De soldaat en de zee’, (geciteerd in de afscheidsoratie van de filosoof Gerard Visser, Oosprong & vrijheid. p. 66) die luidt:

Geleidelijk bracht de brug
van het leven over het leven
mij naar mijn oorsprong terug
en ik werd die ik was gebleven.

Poëzie heeft de kracht om je beelden aan te reiken die je kunnen dragen. Dragen in dit leven. In mooie en moeilijke momenten. Anders dan poëzie hebben wetenschap en filosofie soms de pretentie om je ‘waarheden’ te bemiddelen die je kunnen of zouden moeten dragen. Zolang je daarin mee gaat, kan dat ook, word je gedragen. Maar is dat voldoende, geven ze genoeg houvast in je leven zodat het ook zinvol, waardevol wordt? Dat is niet alleen een kwestie van smaak maar ook van inzet en van inspiratie. Wetenschap en filosofie openen vergezichten. Je daardoor laten inspireren lijkt op kunst, op poëzie, omdat het laatste woord niet gezegd kan worden en omdat veel open blijft. De grote vragen worden niet beantwoord, er kan slechts naar worden gegist. Hoe is het leven ontstaan? Waarom besta ik? Wat is mijn doel in mijn leven? Daar is geen algemeen antwoord op te geven, enkel jouw eigen antwoord, jouw eigen weg. Jij bent het antwoord op de vraag naar jouw leven. Dat antwoord draag je al in je mee. Dat vermoed ik. Het blootleggen ervan vergt soms een leven. Soms kom je het al eerder op het spoor, als je open durft te staan voor je diepste drijfveren en verlangens, als je durft toe te geven aan wat je ten diepste ervaart in jezelf aan kracht, als je leeg durft te worden en tot de bodem durft te gaan. Marc Alain Ouaknin, een Frans rabbijn en filosoof stelt dat het leven lijkt op een boek. Het is nooit af, telkens komen er nieuwe hoofdstukken bij en dat boek is een deur op je leven. Je leert hoe je bent, wie je bent. Maar zoals voor elk boek geldt, dat de betekenissen niet eenduidig zijn. Er zijn altijd meerdere lagen en niets ligt vast. Pas in de dialoog met de lezer openbaart het boek zijn inhoud en die is bij herlezing telkens weer anders. Ouaknin zegt:
Het literaire werk is geen op zichzelf staand object dat zich te alien tijde op dezelfde manier presenteert aan elke toeschouwer; een monument dat aan de passieve toeschouwer zijn tijdloos wezen zou openbaren. Het is veel meer gecreëerd als een partituur, om bij elke lezing een nieuwe resonantie te laten klinken die de tekst losrukt van de materialiteit van de woorden en zijn bestaan actualiseert: Woord dat tijdens het spreken zelf zijn gesprekspartner moet scheppen die in staat is het woord te begrijpen.

Zo, zou je kunnen zeggen is het ook met je leven, met de vragen die je stelt, en met de antwoorden die je geeft. Elk antwoord is een deur die nieuwe vragen oproept. De uitnodiging ligt er om door de deuren heen te gaan, je leven te leiden, stappen te zetten. Dan zie je wel waar je uitkomt. De weg is niet altijd bekend, de route niet altijd helder. Maar je draagt veel mee in jezelf, namelijk jezelf, je bent het zelf die de weg kan en zal gaan die leven heet, jouw leven. Het is een uitnodiging om te durven leven. Toekomst is dat wat op je toekomt. Durf jij je armen open te houden om te ontvangen? Of ben je misschien bang en zoek je houvast achter een muur? De muur, de gevangenis zal de toekomst niet tegenhouden. Bang zijn of open staan, het is een kwestie van vertrouwen, van durf en van je toewijden aan het moment, ook het momentane dat je zelf telkens bent. In het moment, in het hier en nu van het moment, ben je eeuwig. Sta er maar eens bij stil. Sta stil en ervaar je zelf in dit moment.
We zijn vaak mensen van het zien, we willen weten, kennen, vaak vooraf. We willen vaak geen risico lopen, ons indekken, zeker weten wat gebeurt, macht hebben over. Maar over veel hebben we geen controlle, is beheersen willen de verkeerde strategie. Het kost niet alleen veel tijd en moeite om dat te willen, maar het put ook uit en het levert niks op. De werkelijkheid, de tijd, de toekomst, de ervaring van de realiteit, is te omvattend om te kunnen beheersen. Je lijkt dan een beetje de mens in het gedicht: hij tekende overal ramen….

Hij tekende overal ramen.
Op te hoge muren,
op te lage muren,
op stompe wanden, in de hoeken,
in de lucht en zelfs op de daken.

Hij tekende ramen alsof hij vogels tekende.
Op de vloer, in de nachten,
in de tastbaar dove blikken,
in de omgeving van de dood,
op de graven, de bomen.

Hij tekende zelfs ramen op de deuren.
Maar nooit tekende hij een deur.
Hij wilde niet naar binnen en niet naar buiten.
Hij wist dat dat onmogelijk is.
Hij wilde alleen zien: zien.

Hij tekende ramen.
Overal.

J.A. Valente
En ik werd die ik was gebleven

Je bent zelf de deur naar de diepte in je leven. De deur naar mogelijkheden om je te laten inspireren. Je vraagt en je krijgt antwoord. Je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn genoeg anderen om aan te vragen, genoeg inspiratiebronnen om bij te rade te gaan. Genoeg betekenissen die je kunt toekennen aan je leven zodat het open en ruim wordt, zodat de wereld voor je open ligt. Open die deur, ga er door heen, verken de wereld en verken je zelf, in die volgorde. In de wereld zul je jezelf leren kennen en als je meer te weten komt over jezelf kun je ook in de wereld je glans laten schijnen omdat je dan ontdekt hebt dat je niet leeft voor jezelf. Dat je doorgeefluik bent van een geheim, een mysterie, dat veel groter is dan jezelf. De naam voor dat mysterie? Bedenk er zelf maar een.

John Hacking
10 mei 2017

bronnen:
Visser, Gerard, Oosprong & vrijheid. En ik werd die ik was gebleven, Amsterdam 2015, (Sjibbolet)
Ouaknin, Marc-Alain, ¿, God en de kunst van het vissen, Tielt 2016 (Lannoo)
Valente, J.A., De compositie van de stilte. Gedichten, Brussel 2003 (Wagner en van Santen)

 

L1220509

Advertenties

Auteur: john hacking

landscape-painter - University Chaplain Radboud University Nijmegen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s