Witruimte

WITruimte

De aforistische vorm is de diepste expressie van het boek,

ze reikt kantlijnen aan

die de ademhaling van het boek herbergen.

Mallarme, Du Bouchet en Reverdy.

 

Witruimtes in de tekst zijn als de stilte: erg sprekend.

 

Mijn Meester zei me vaak:

‘Vergeet het wit niet.

De kantlijn is een toekomstig boek,

ze laat de lezer toe te lezen

met de pen in de hand…’

 

Het wit is een van de meest essentiële aspecten van de literatuur. Het is misschien zelfs haar fundament.  Een tekst is literair door zijn witruimtes, zijn stiltes, zijn weglatingen en onderbrekingen, die de lezer uitnodigen om naar binnen te gaan, om er zijn verbeelding, zijn interpreterend vermogen, zijn vragen, zijn verwachtingen en soms zijn teleurstellingen te ontwikkelen.

 

Uit:

Marc-AlainOuaknin,  ¿ God en de kunst van het vissen,

Tielt 2016 (Lannoo)

 

 

Zonder witruimte zou geen letter leesbaar zijn. Het zou een grote kluwen zwart zijn. Het wit schept niet alleen ordening, het wit is essentieel voor de leesbaarheid van een tekst. Zonder wit is er geen betekenis, zonder wit geen leven. De leegte, het niets, het wit, het zijn synonieme begrippen die ook eigen betekenissen hebben gekregen met vaak meerdere lagen. Niets en leegte hebben daarbij ook vaak een religieuze connotatie. Zeker in het Zenboeddhisme zijn het geen neutrale begrippen gebleven. De leegte heeft een eigen betekenis die niet in enkele begrippen is te vangen of te omschrijven. Het niets idem.

Los van het schrijven, het wit tussen de woorden en de letters, het wit van de kantlijn waar een nieuw boek kan ontstaan, een Talmoedisch aandoend commentaar op de hoofdtekst, kan ook symbool staan voor het wit, de witruimte in je eigen leven. Als je je dagen vult met enkel activiteiten, je staat steeds in de doe-stand, de actie-stand, dan is er weinig vrije tijd, weinig rust, weinig ontspanning en weinig witruimte in je leven. Geef je wel aandacht aan rustmomenten, aan ontspanning, houd je regelmatig vakantie, ook van de plichten die je jezelf oplegt, dan merk je het effect meteen. Witruimte in je leven geeft ontspanning, geeft een goed gevoel, je kunt niet zonder. Hoe meer witruimte, hoe meer mogelijkheden om betekenis aan je leven te geven. Dus zitten in de tuin op een bankje, niets doen, voor je uit kijken naar de bloemen, naar de horizon, is witruimte bij uitstek en bron voor veel creativiteit die daarna kan ontstaan. Maar het hoeft niet. Even niets aan je hoofd, geen verplichting en geen actie. Het uitproberen waard.

Op het niveau van stressreductie kan dit al werken. Maar ook op het niveau van je hele leven, ten aanzien van de levenstaken die je jezelf misschien hebt gesteld: bijvoorbeeld om maar eens iets groots te noemen: “gelukkig worden”. Hoe doe je dat? Niet door actie, niet door contemplatie, niet door een bepaalde weg af te leggen, zo vermoed ik. Gelukkig worden is eigenlijk een doel dat je jezelf niet moet stellen omdat je geen middelen hebt om dit doel te bereiken. Je kunt het niet veroorzaken, niet forceren, niet nader bij brengen zoals je misschien graag zou willen. Geluk is een vorm van genade, het valt je toe, het is een geschenk. De hemel geeft je dit geschenk. Het kan het plotselinge besef zijn dat er veel is om dankbaar voor te zijn, het besef dat het goed is wie je bent etc. Dat kun je niet uit een boek leren, noch bereiken met rationele afwegingen of geïnspireerde acties. Dit inzicht treedt op, als het ware uit het niets, het wit. De leegte reikt het je aan.

God geeft het zijn beminden in hun slaap, luidt een bekend gezegde uit de bijbel. Waarom dan zwoegen, waarom dan ploeteren als je het in je slaap ontvangt. Zo is het met veel kostbare en onvervangbare dingen in je leven. Het zijn cadeaus, je krijgt het als geschenk. Dus openstaan, er open voor zijn, leegte in je hoofd, witruimte in je verwachtingspatroon is hiervoor essentieel. En leeg worden is afstand doen van valse verwachtingen, van verkeerde ambities, van vals gestelde vragen en verkeerd ingeschatte doelen. Waarom ben ik niet gelukkig? Waarom komt het geluk niet op mijn pad? Is dat een goede vraag? Ik weet het niet. Je beeld van geluk kleurt je verwachting en je verwachting voedt je teleurstelling. Je zou ook kunnen vragen: doe ik de dingen die mij vreugde schenken, luister is naar mijn hart en naar mijn gevoel, kom ik tot mijn recht zoals ik nu bezig ben. Dat geeft opeens al een heel andere blikrichting. Witruimte scheppen in je leven door hier eens goed bij stil te staan, even vakantie van jezelf zoals je jezelf heel graag zou willen zien.

Zoals je bent ben je goed. Daar moet je het mee doen. Niet perfect, maar dat vraagt ook niemand van je. Perfectioneren kan altijd nog, je best doen ook. Dat is het dan. Witruimte aan jezelf geven. Witruimte in je dagen brengen, in je uren, je weken, je jaren, je gedachten. Je zult zien, het werkt.

 

John Hacking

27 maart 2017

landschap

 

Advertisements

Auteur: john hacking

landscape-painter - University Chaplain Radboud University Nijmegen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s