Een hoop

De roep om meer democratie klinkt zo nu en dan. Het is vooral de roep om gehoord te worden. Of beter om een adeqaat antwoord te krijgen op dat wat men nodig heeft en wat nu nog ontbreekt. Dat kan van alles zijn. Een woning, een baan, een inkomen, kansen en uiteindelijk een gelukkig leven. Gehoord willen worden. Daar gaat het om. De onmacht is soms groot omdat de kreten van woede en machteloosheid, die vaak het gevolg zijn van frustratie, niet meer om te zetten zijn in ‘iets’ anders, iets ‘constructiefs’. Bijvoorbeeld zelf aan de slag gaan om een oplossing voor je problemen te vinden. Maar vaak zie je dat de oorzaak vooral buiten zichzelf wordt gezocht. En dat op een absolute manier. Het probleem ligt dan niet bij jezelf (ook niet voor een deel) maar helemaal bij de ander, in de maatschappij, in de politiek, in de onrechtvaardige verdeling van inkomens, van bezit. Kortom jij staat daar buiten. Jij bent alleen maar slachtoffer. Je staat in de kou en dat voelt niet goed en daarom wil je gehoord worden. Ieder mens wil natuurlijk gehoord worden en gezien,maar je hebt zelf ook verantwoordelijkheid.
Wat is daarin je eigen aandeel? Moet het allemaal van buiten komen, rechtstreeks uit de hemel: de oplossing voor je problemen? Mag je zelf op de bank blijven zitten en je tijd invullen met programma’s op tv, kortom aan de zijlijn van de maatschappij? Ik geloof niet dat dit werkt.

We komen niks tekort maar we stemmen wel op de PVV want we willen ook een keer graag winnen”, zo luidde een citaat uit de krant, met het oog op de komende verkiezingen. Een artikel over hoger opgeleiden die ook op de PVV stemmen en niet alleen de laagopgeleiden. ‘Messias Wilders’ heeft het antwoord, kent de weg en weet hoe de toekomst gestalte moet worden gegeven. Hij geeft de mensen hoop. Maar hoop waarop? Op een moslimvrij land? Een land achter muren en prikkeldraad? Een land los en weg uit Europa alsof we even de grenzen kunnen doorknippen. Een terugkeer van de gulden, oh wat zijn we dan gelukkig. Een land zonder vluchtelingen, zonder ongewenste ‘elementen’ die ons zuur verdiende geld afpakken? Deze vorm van populisme is het verspreiden van valse hoop. Wat ik nog erger vind: het is een aaneenschakeling van leugens! Het is niet alleen onchristelijk het is vooral inhumaan. Want hele groeperingen mensen worden weggezet als ongewenste vreemdeling en daarmee als vijand. Buur en vreemdeling/vijand zijn vanouds begrippen die in het collectieve bewustzijn van de mens bij elkaar horen: je buren (de buurlanden), de vreemden, je vijanden – daarvoor moet je uitkijken. Dat soort gevoelens. En ze zijn al eeuwnehoud. Kijk naar de langjarige animositeit tussen bijvoorbeeld Frankrijk en omringende anders-(vooral Duits)-talige landen. In de middeleeuwen had je geluk als je het overleefde, wanneer je door een dorp kwam als vreemde; de vijandigheid van de bewoners kon je zomaar het leven kosten. We leven in nu een globale wereld, en we komen hoe dan ook in contact met elkaar. Maar het omgekeerde van belangstelling hebben voor elkaar zien we gebeuren. Veel mensen trekken zich terug op hun eigen eiland, hun eigen dorp, huis, stad, land. Verkokering is het resultaat en vijandigheid tegen alles wat van buiten komt. De populisten spinnen er garen bij.

Epidemie van misantropie

De Duitse filosoof Peter Sloterdijk formuleert dat zo: “De naïeve aanname van een potentiële openheid van allen voor allen wordt door de globalisering ad absurdum gevoerd. Integendeel, hoe meer de wereld in een netwerk verandert, hoe duidelijker de onvermijdelijke eindigheid van de belangstelling van mensen voor mensen wordt – er treedt alleen een morele accentverschuiving op, en wel in de richting van een steeds toenemende belastbaarheid ondanks verhevigende stress.
Men moet er niet raar van opkijken als blijkt hoe meer de wereld in een netwerk gevangen raakt, hoe meer de symptomen van misantropie in aantal zullen groeien. Als mensenvrees een natuurlijk antwoord is op onwelkom nabuurschap, dan kan men op grond van de gedwongen nabuurschap-op-afstand van de meerderheid met de meerderheid een ongekende epidemie van misantropie voorspellen.
Dat zal alleen degenen verbazen die vergeten zijn dat de uitdrukking ‘buur’ en ‘vijand’ van oudsher nagenoeg synoniem waren. Tegen deze achtergrond krijgen begrippen als ‘beschaving’ en ‘wereldburgerschap’ een andere betekenis: ze verwijzen voortaan naar de horizon van misantropie onderdrukkende maatregelen.”

Een epidemie van misantropie, van wantrouwen en pessimisme, daar varen veel populisten wel bij en ze laten geen kans liggen om de maatschappij af te schilderen als een schip op weg naar de ondergang, als het zo door gaat. Zij alleen weten de juiste koers en hebben het inzicht hoe het wel kan, hoe het rijk van geluk binnen handbereik komt. Om hun eigen woorden kracht bij te zetten vervallen ze in apocalyptische beelden, een soort van ondergangsstemming, zoals meneer Trump tijdens zijn campagne voor de presidentsverkiezing liet zien. Hoe zwarter de situatie hoe helderder het licht dat deze nieuwe messiasen brengen. Maar het is een dwaallicht. Tonen, klanken uit de fluit van de rattenvanger van Hamelen. Deze populisten blaken van zelfvertrouwen, ze ruiken winst, ze ruiken invloed en vooral ze ruiken dat ze binnenkort op de troon van de macht en de rijkdom plaats mogen gaan nemen. Kijk naar Hongarije, en het nepotisme aldaar. Dan komen deze narcisten helemaal tot hun recht want dan draait alles om hen. Het land, de problemen van het volk, het zijn slechts aanleidingen, voetnoten in hun streven naar regeringsmacht. Als nieuwe leider hebben ze in hun zelfverheerlijking de top bereikt.

Maar zal het beter gaan met hen die op deze machtswellustelingen gaan stemmen? Ik dacht van niet. Wie liegt, kun je niet vertrouwen en wie liegt om de situaties te verdonkermanen, die van nature complex en ingewikkeld zijn, alsof het lijkt dat simpele oplossingen gaan werken, is een demagoog en een tyran in notendop. De PVV laat het al zien: er is maar een baas. Daarvan hangt alles af. Die baas wil zeker niet tot verantwoording worden geroepen, hij wil de held blijven spelen die de vrijheid, vooral die van hemzelf, verdedigt. Maar hij wil niet uitleggen en laten zien wat hij allemaal voor het land heeft gedaan. Wat is zijn bijdrage geweest aan de samenleving in die 15 jaar politiek spel? 15 jaar lang je afzetten tegen een ‘nepparlement’ maar wel 15 jaar op het pluche ervan vertoeven op kosten van de belastingbetaler; (inclusief de beveiliging omdat meneer denkt te moeten kunnen roepen wat hij wil.)
Is hij een goed voorbeeld voor de mensen die meer democratie willen – mensen die gehoord willen worden. Vergeet het maar. Het wordt geen snars beter met dergelijke ‘plofpolitici’. Typisch is ook, en daardoor tekenen ze zichzelf, leggen ze getuigenis af van hun ware aarde, dat al hun eerbied uitgaat naar sterke mannen: ‘halbstarken’ zoals meneer Trump, (altijd boos en verongelijkt – een grote puber) of meneer Poetin, die het nodig heeft om halfnaakt op een paard te zitten en zich ze te laten afbeelden. Wat we in feite zien is een nieuwe tsaar in een modern jasje, inclusief paleizen en entourage,inclusief intolerantie ten aanzien van de pers en de kritische oppositie (tot en met moord).
Nederlandse politici die dergelijke ‘leiders’ bewonderen beschouw ik ook als potentiële dictators, geen haar beter en als ze ook nog (als rechts-radicalen) worden ondersteund vanuit Moskou zijn het in mijn ogen niet meer dan landverraders. Ze zijn de ‘trollen’ die handig worden ingezet in een spel van verdelen en heersen, om zo Europa als politieke mogendheid machteloos te maken.

Ein Flüchtling

am punkt wo unsere kartographen die grenzlinien
dreier länder schnitten ragt eine klippe auf – unter ihrem fuss
la ein frisches grab – eine schicht sand
von felsplatten bedeckt ・daneben die plastiksohle eines schuhs
eine reisetasche ohne jegliches gewand
vertrockneterthunfisch in zwei aufgehackten konservendosen
vielleicht wurde er krank zurückgelassen
oder vom lastwagen gestosse
er hatte die lake gerunken ・im schatten gesessen
der handbreit von der wand fiel
keine kraft mehr um zu hassen
dünenkämme gleissend ・unerträglich weiss
der himmel nun vor einem ziel
das kaum je mehr war als die aussicht auf anderes als almosen
in der tasche gesicht und name auf einem ausweis
aus eritrea – vormals italienisch abessinien –
und eine telefonnummer in mannheim ・er wurde 17 jahre alt
das leben ein ruder ・ein leckgeschlagener nachen
inmitten einer verlandeten see
der wind murmelnd in so vielen unverständlichen sprachen
die zunge geschwollen ・ihm brennendkalt
vor diesem alles nun vereinnahmenden vergessen
staub auf den wimpern ・die sonne in den weiten unserer lee

gilf kebir 12 II 10

Raoul Schrott

In de politieke verwikkelingen en in de aanstaande verkiezingen is het thema van de rijkdom en de armoede, de vluchtelingen en de asielzoekers urgent. Dat is het al lang. Het speelt nu een nog grotere rol bij de verkiezingen. Maar wat ik verbijsterend vind is dat de vluchteling niet meer als mens wordt beschouwd. We zijn grofweg gesproken onze humane en christelijke instelling grotendeels kwijtgeraakt, als we niks fundamenteels ondernemen om de sterven van duizenden op zee door te laten gaan. Het enige wat we tot nu toe als Europa hebben kunnen bedenken zijn hekken en muren. En afspraken met de Turken, met dictator Erdogan. Investeren in landen waar vluchtelingen worden opgevangen zoals Jordanië en Libanon bijvoorbeeld, is een echte optie. Maar het gebeurt niet of veel te weinig. En waarom niet investeren in tal van Afrikaanse landen, zodat mensen het niet nodig hebben om hier hun heil te zoeken? Als het ook en vooral een kwestie van economie is, laat die economie dan werken. Geld is er genoeg op in de wereld. Als honderden miljaren per jaar kunnen worden besteed aan dodelijke wapens (die niet echt kunnen worden ingezet want dan vergaat de wereld) – waarom dan niet in landen ingezet ter ontwikkeling van de economie aldaar. Het is en blijft een kwestie van verdeling en van prioriteiten maar het getuigt van inhumaan gedrag als het egoïsme de boventoon voert. De populisten zijn in mijn ogen de grootste egoïsten. Hoe zou je dan op hen kunnen vertrouwen, ze denken toch alleen maar aan zichzelf? Aan leugens hecht ik géén geloof. En ook niet aan korte termijn of simpele oplossingen want die zijn er niet. Niet de politici zijn daarom voor mij gidsen naar een betere wereld, maar de dichters. En als zij zouden liegen is het tenminste minder erg want daarmee staat de wereld en de menselijkheid van onze samenleving niet op het spel!

glaube

Glaube an das heilige der seelen,
an ihre unabhängigkeit errungen über die worte eines gebets.
Glaube an die wehklage eines menschen in todesqual,
unzugängliche stille der letzten momente im leben.
Glaube an die waschung seines reglosen körpers,
an sein festtagskleid und an das verkreuzen der hände,
zeichen einer vertraulichen taufe.

Glaube an den ruhm der besiegten.
Glaube an ihre leiber gefaltet unter den trümmern,
ihr beendetes atmen.
Glaube an die weite der entstellten gärten,
drinnen in ihrer umgrenzung des gebein der geschlachteten völker.
Glaube an die elenden die ertrinken vor den toren Italiens.
Glaube an jene die bleiben und am tag danach heissen wir sie illegal.
Glaube an ihre mädchen unserem gefallen verkauft,
an ihre trauer die lächelt opfer eines lieblosen lippenstifts.

Glaube an die engel ohne flügel,
an jene die barfuss gehen inmitten einer hoffnung.
Glaube an die welt,
die auf knien draussen vor dem schaufenster um nach drinnen zu sehen.
Glaube an die vielen farben der haut die sie trägt,
an die schwarzen augen der söhne die sie verliert verhungert.

Glaube an die wahrheit der mütter und ihrer liebe.
Glaube an die armut und die demut dieser zeilen.
Glaube an die schönheit
und hier ziemt sich zu halten.

Roberta Dapunt
John Hacking
19 februari 2017

 

citaten en gedichten:

  • Sloterdijk, Peter, Het kristalpaleis. Een filosofie van de globalisering, Amsterdam 2006 (Sun)., p. 153
  • Schrott, Raoul, Die Kunst an nichts zu glauben, München 2015 (Hanser), p. 119
  • Dapunt, Roberta, dies mehr als paradies, la terra piu del pardiso, Bosen 2016 (Folio Verlag Wien), p. 81

meer teksten: https://sites.google.com/site/canandananntexts/

 

Advertenties

Auteur: john hacking

landscape-painter - University Chaplain Radboud University Nijmegen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s