Gelukfabriek en Gelukcircus

Stem van de vrijheid? Wie durft in opstand te komen tegen het dictaat van de populisten, de fascisten in spe, de dictators en kleine en grote dwingelanden?

Advertisements
1985-fotocollage-15

Gelukfabriek en Gelukcircus
I am those who are free and never fear
I am the secrets that will never die
I am the voice of those who would not give in
I am the meaning amid the chaos

I am the right of the oppressed
That is sold by these dogs (people who are dogs)
Who rob the people of their daily bread
And slam the door in the face of ideas

I am those who are free and never fear
I am the secrets that will never die
I am the voice those who would not give in
I am free and my word is free
I am free and my word is free
Don’t forget the price of bread
And don’t forget the cause of our misery
And don’t forget who betrayed us in our time of need

I am those who are free and never fear
I am the secrets that will never die
I am the voice those who would not give in
I am the secret of the red rose
Whose color the years loved
Whose scent the rivers buried
And who sprouted as fire
Calling those who are free

I am a star shining in the darkness
I am a thorn in the throat of the oppressor
I am a wind touched by fire
I am the soul of those who are not forgotten
I am the voice of those who have not died

Let’s make clay out of steel
And build with it a new love
That becomes birds
That becomes a country/home
That becomes wind and rain

I am all the free people of the world put together
I am like a bullet
I am all the free people of the world put together
I am like a bullet

Emel Mathluthi – My Word is Free
أمال مثلوثي – كلمتي حرة

انا احرار ما يخافوش
انا اسرار ما يموتوش
انا صوت إل ما رضخوش
انا في وسط الفوضى معنى
انا حق المظلومين
يبيعو فيه ال ناس كلاب
الي تنهب في قمح الدار
و تسكر في البيبان
قدام وهج الأفكار

انا احرار ما يخافوش
انا اسرار ما يموتوش
انا صوت إل ما رضخوش
انا حر و كلمتي حرة
انا حر و كلمتي حرة
ما تنساش حق الخبزة
و ما تنساش زارع الغصة
و ما تنساش خاين الويل ……

انا احرار ما يخافوش
انا اسرار ما يموتوش
انا صوت إل ما رضخوش
انا سر الوردة الحمراء
الي عشقو حمرتها سنين
الي دفنو ريحتها نهار
و خرجت بلحافها النار
تنادي عالأحرار

انا وسط الظلمة نجمة
انا في حلق الظالم شوكة
انا ريح لسعتها النار
انا روح إل ما نسيوش
انا صوت إل ما ماتوش
نصنع مالحديد صلصال
و نبني بيه عشقة جديدة
تولي أطيار
و تولي ديار
و تولي نسمة و امطار

انا احرار الدنيا واحد
انا واحد من كرتوش
انا احرار الدنيا واحد
انا واحد من كرتوش
Geluk is niet maakbaar. Geluk is niet afdwingbaar. Gehoorzaamheid wel. Slaafsheid ook. We leven niet op aarde om een leven lang te leven als slaaf. Onderworpen aan de grillen van sterfelijke kleine mannetjes en kleine vrouwtjes die machtswellustig iedereen willen neerwerpen die niet aan hun wensen beantwoordt. Dictatuur is het dictaat van onmacht. Onmacht om te beheersen en naar de hand te zetten. Al lijkt het aan de buitenkant anders. Het blijft onmacht, een machteloze poging om te heersen en te beheersen. En omdat dat niet verloopt zoals gepland wordt extra geweld en extra druk ingezet om dit doel te halen: alleenheerschappij, zelfverrijking en almacht. Zijn als een god op aarde, badend in luxe en weelde en anderen mogen daarvoor de prijs betalen.

Het is een groot circus: kijk hoe goed ik ben, wat ik allemaal kan en wat ik allemaal bereik. Om binnen te komen, om te mogen kijken naar deze ‘fantastische prestaties’ van de heerser moet je eerst betalen. Een kaartje om erbij te mogen zijn: corruptie. een knieval voor de heerser. Het opgeven van eigen ideeën, eigen vrijheid, eigen lotsbestemming is het gevolg. Slaaf van geld en slaaf van macht die wordt ontleend aan de heerser.
Zo trekt het circus van geluk rond over de aarde, al eeuwen lang, telkens op nieuwe plaatsen, met nieuwe spelers. Het circus kopieert wat leeft in de maatschappij, laat zien waar de harten vol van zijn. Politiek is circus als het enkel om eigen macht en eigen invloed gaat, om zelfverheerlijking en zelfbevestiging. De economische machten varen wel bij het circus. Zij stellen alles in het werk om producten te slijten, geluk te verkopen, ook al is het buitenkant, zijn het trucjes, zijn het prestaties van korte duur, snel uitgewerkt, snel voorbij, even plezier en dan weer over naar de orde van de dag.

1988-gebeuren1

Mooie idealen zoals democratie, medezeggenschap, inspraak, stem geven aan de machtelozen en zij die niet meetellen, het wordt allemaal opgeofferd aan de waan van de dag: de polls die laten zijn hoe popular je nog bent. In de belangstelling staan over de ruggen en over de hoofden van je lakeien. je beroepen op de ‘stem van het volk’, maar het volk heeft geen stem. Er zijn er altijd een paar die beginnen te roepen en velen roepen hen na. Maar is dat de stem van het volk? Of zijn het de schreeuwers die de meeste aandacht trekken? Nu en wel meteen, gehoor geven aan onze wensen, doen wat we vragen, willen, eisen. Dat is de moderne mens. Een verwend kind dat gezien en gehoord wil worden.

Waarom? Omdat de opvoeding is mislukt. Het draaide alleen om prestatie, om ambitie, om gewin, om diploma’s, om erkenning. Maar de basisbehoeftes: liefde ontvangen en je gekoesterd weten, daar is nauwelijks aan beantwoord. Met Sinterklaas wat cadeaus, met kerst, met de verjaardag wat extra’s. Allemaal materie, allemaal buitenkant, allemaal nep, allemaal geluk dat nergens toe leidt. Narcistische zelfbevrediging. En nu komt dat met alle kracht aan het licht. Het leven zit tegen, anderen profiteren terwijl jij in de schaduw blijft. Dat is niet te verkroppen dus men komt in opstand. Politici spinnen er garen bij. Zij hebben de stem, zij hebben het lijden, het leed gehoord en gezien. Zij weten wat er aan scheelt, zij weten hoe hieraan en einde te maken. Al zijn de oplossingen simpel, het moet er maar mee door en simpele antwoorden slaan tenminste aan. Die blijven hangen, die blijven rondzingen en velen zingen mee in het koor van gelijkhebbers en schreeuwers.

Maar is niet in opstand komen, niet je stem laten horen, niet doen waarin je gelooft dan de andere kant? Het vraagt om een onderscheiding der geesten. In opstand tegen een dictaat, tegen een dictator, een dictatuur, is vaak de enige weg, de enige uitweg. Maar in opstand tegen een democratie die met alle rechtmatige middelen tot stand is gekomen en waar ieder zich wel bij voelt is een vorm van domheid. Of het is een verlangen naar facisme, naar macht van enkelen boven allen, naar een leider die het allemaal wel (eventjes) zal regelen, met het oog op een glorierijke toekomst voor volk en natie. Maar er zit wel een prijskaartje aan: als individu tel je niet mee, als individu mag je jezelf opofferen voor dit grote ideaal. Ook dit een circus: een arena, een bloedspektakel, een zichzelf tot martelaar maken. De religies waaraan dit fascistische gedachtengoed is ontleend hebben er weet van. Overal waar een rijk Gods wordt gepredikt en waar offers worden gevraagd, zelfopoffering, je helemaal wijden aan de strijd (Dsihad) en waar absolute gehoorzaamheid wordt geeist van de volgelingen in naam van God / Allah, is de weg in gezet naar de ondergang. Het einde van de beschaving, het einde van humanisme, van menselijkheid, van medemenselijkheid. De wereld en de mensen worden ingedeeld: in goeden en kwaden, in voor- en tegenstanders, in gelovigen en niet-gelovigen en die laatsten moeten tot en met de laatste man, vrouw, kind worden uitgeroeid. Zie hier de geloofsbelijdenis die velen ook vandaag de dag aanhangen. Zij geloven dat hun circus het enige ware, het enige rechtmatige is want God / Allah staat aan hun kant. Ook al ontbreekt daarvoor ook maar enig bewijs, dat weerhoudt hen niet om met het oog op de beloning, het paradijs, dit streven waar te maken.

1988-gebeuren2

Waarom geloven mensen in het circus dat geluk aanprijst via zelfopoffering, aanslagen plegen tegen de vijand, verzet tegen anders denkenden, geweld tegen medemensen, slaan in plaats van praten, verdoemen in plaats van luisteren? Is het angst, vrees voor de ander? Is het existentiële angst voor de dood die nadert, hoe dan ook? Een vlucht naar voren om die dood niet onder ogen te hoeven zien en met die dood de eigen zinloosheid van het bestaan? De dood sublimeren tot heldendood, martelaarschap, een weg naar het paradijs? En waar ligt dat dan dit paradijs? Met welk lichaam ga je dat betreden als je jezelf hebt opgeblazen in een bus met onschuldigen? Knutselt God / Allah je dan weer even in elkaar? Alsof er niets is gebeurd? De vraag stellen is hem beantwoorden: het is klinkklare nonsens dit paradijs. Het paradijs is een sprookje van lang geleden, voorgoed hebben we het achter ons gelaten en nu hebben we alleen de wereld. De wereld is de fabriek waar we mogen en kunnen werken aan ons geluk. Daarbuiten is er niks.

Een leven na de dood? Je zou het wel willen, maar waarom zou je? Een eeuwig leven na de dood? Ik moet er niet aan denken. Eeuwigheid is een verschrikking, is niet voor mensen bestemd. Dan kun je nog beter een steen zijn. En ook die leeft gelukkig niet eeuwig. Eeuwigheid willen is een vorm van hoogmoed, hybris, over je grenzen heen willen reiken naar iets wat onbestaanbaar is voor een mens uit vlees en bloed. En als niet stoffelijk wezen – uitgaande van ons huidige menselijke bewustzijn – lijkt het me ook helemaal niks. We kunnen dat helemaal niet aan: eeuwigheid. Het valt absoluut buiten onze mogelijkheden en onze wijze van zijn.

1988-gebeuren3

Voor de grens van de dood, die sowieso komt, die sowieso voor allen komt, voor de goeden en de kwaden, voor de gelovigen en ongelovigen is er werk genoeg te doen. Waarom zou je in naam van en ideologie, al is het het rijk van God, de anderen afslachten? Wordt de wereld daardoor beter? Een rijk gegrondvest op het bloed van onschuldigen? Dat kan nooit, ik zeg nooit, bestand hebben. Geen enkel fascistisch rijk, geen enkel Godsrijk, geen enkel rijk met absolute heersers en een absolute ideologie kan stand houden. De geschiedenis is vol met voorbeelden van deze mislukkingen.

Daarom is het raadzaam als werknemer in de fabriek van het geluk, in deze wereld de handen aan de ploeg te slaan, het ijzer te smeden als het heet is. Geluk is niet maakbaar en niet afdwingbaar. Maar het is wel te vinden, als we moeite doen. Als we om ons heen kijken, naar elkaar, naar wat het leven echt de moeite waard maakt. De dauwdruppel in het vroege ochtendlicht, de sneeuw op een heuveltop, de mist in de dalen, het panorama dat zich aan onze ogen ontvouwd, de zachte gebaren van een moeder, de streling van de hand van de vader die het kind over het hoofd aait, de kus in liefde gegeven, de omhelzing die van binnenuit komt. Een enkel woord waaruit liefde spreekt, trouw, betrokkenheid, genegenheid. Met geen geld te koop, met geen manipulatie te bereiken. Iedereen is gevraagd. Ook de verblinden, de fanatici, de verdorvene van geest, de mislukten en de gehavenden. Er is slechts een wereld, een fabriek, een leven. Te kostbaar om te verspillen aan onzinnigheid en aan kortzichtigheid.

John Hacking
3 december 2016

 

1988-gebeuren4

Auteur: john hacking

landscape-painter - University Chaplain Radboud University Nijmegen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s